{"id":6299,"date":"2025-02-04T10:00:00","date_gmt":"2025-02-04T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/?p=6299"},"modified":"2025-02-04T10:07:01","modified_gmt":"2025-02-04T07:07:01","slug":"bebekler-duserek-mi-ogrenir-derinlik-ve-risk-algisi-nasil-gelisir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/2025\/02\/04\/bebekler-duserek-mi-ogrenir-derinlik-ve-risk-algisi-nasil-gelisir\/","title":{"rendered":"Bebekler D\u00fc\u015ferek mi \u00d6\u011frenir? Derinlik ve Risk Alg\u0131s\u0131 Nas\u0131l Geli\u015fir?"},"content":{"rendered":"\n

Bebeklerin y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011frenirken defalarca d\u00fc\u015ft\u00fcklerini hepimiz biliriz. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcler, ger\u00e7ekten bir \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin par\u00e7as\u0131 m\u0131<\/strong>? Bebekler, hatalar\u0131ndan ders \u00e7\u0131kararak m\u0131 hareket etmeyi \u00f6\u011frenir, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcp kalkmaya devam ederek mi<\/strong>? Bu sorular, y\u0131llar boyunca bilim insanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131da, bebeklerin derinlik ve risk alg\u0131s\u0131 ve hareket kabiliyetlerini geli\u015ftirmesi<\/strong> \u00fczerine yap\u0131lan \u00f6nemli bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 inceleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

    \n
  1. Bebekler Do\u011fdu\u011funda Derinlik Alg\u0131s\u0131na Sahip mi?<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n

    Gibson & Walk (1960) taraf\u0131ndan yap\u0131lan G\u00f6rsel U\u00e7urum Deneyi (Visual Cliff Experiment)<\/strong>, bebeklerin ve hayvanlar\u0131n do\u011fu\u015ftan derinlik alg\u0131s\u0131na sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> test etmek i\u00e7in yap\u0131lan klasik bir deneydir. Bu deney, geli\u015fim psikolojisinin temel ta\u015flar\u0131ndan biri olarak kabul edilir ve bebeklerin derinli\u011fi alg\u0131lay\u0131p alg\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, y\u00fckseklikten korkup korkmad\u0131\u011f\u0131 ve bu yeteneklerin do\u011fu\u015ftan m\u0131 yoksa deneyimle mi geli\u015fti\u011fi<\/strong> sorular\u0131na yan\u0131t arar.<\/p>\n\n\n\n

    Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, derinlik alg\u0131s\u0131n\u0131 test etmek i\u00e7in \u00f6zel bir masa d\u00fczene\u011fi<\/strong> tasarlad\u0131. Bu d\u00fczene\u011fe \u201cG\u00f6rsel U\u00e7urum\u201d<\/strong> ad\u0131 verildi.<\/p>\n\n\n\n

                \u2022Masan\u0131n bir yar\u0131s\u0131<\/strong>: Sert ve y\u00fczeyi tamamen desenli bir tabla i\u00e7eriyordu (g\u00fcvenli taraf).<\/p>\n\n\n\n

                \u2022Masan\u0131n di\u011fer yar\u0131s\u0131<\/strong>: Cam bir y\u00fczeyle kapland\u0131 ve alt\u0131na derinlik hissi yaratmak i\u00e7in ayn\u0131 desen birka\u00e7 metre a\u015fa\u011f\u0131ya yerle\u015ftirildi (derin taraf). Bu, bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcyormu\u015f gibi bir ill\u00fczyon yarat\u0131yordu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

                \u2022Bebekler masa \u00fczerine yerle\u015ftirildi ve anneleri, onlar\u0131 cam y\u00fczeyin \u00fczerinden ge\u00e7meye te\u015fvik etti<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

     \u00d6nemli Not:<\/strong> Cam y\u00fczey asl\u0131nda tamamen g\u00fcvenliydi, ancak bebekler ve hayvanlar bunu anlayam\u0131yor ve derinlik fark\u0131 varm\u0131\u015f gibi alg\u0131l\u0131yorlard\u0131<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

    E\u011fer bebekler do\u011fduklar\u0131ndan itibaren derinli\u011fi alg\u0131layabiliyor ve tehlikeyi fark edebiliyorsa<\/strong>, bu, derinlik alg\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fu\u015ftan gelen (innate) bir yetenek oldu\u011funu<\/strong> g\u00f6sterecekti.<\/p>\n\n\n\n

    \u00d6te yandan, e\u011fer bebekler derinlik fark\u0131n\u0131 alg\u0131layam\u0131yor ve d\u00fc\u015fme tehlikesinin fark\u0131nda olmadan cam y\u00fczeye ilerliyorsa<\/strong>, bu, derinlik alg\u0131s\u0131n\u0131n ancak deneyimle geli\u015ftirilen bir beceri oldu\u011funu<\/strong> g\u00f6sterecekti.<\/p>\n\n\n\n

      \n
    • 6-14<\/strong> ayl\u0131k bebekler, anneleri taraf\u0131ndan derin taraf\u0131 ge\u00e7meye te\u015fvik edildi.<\/li>\n\n\n\n
    • Bebeklerin %92\u2019si derin tarafa ge\u00e7meyi reddetti<\/strong><\/li>\n\n\n\n
    • Baz\u0131 bebekler \u015feffaf cam\u0131n \u00fczerine birka\u00e7 ad\u0131m att\u0131, ancak sonra durdu ve geri d\u00f6nd\u00fc<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
    • Bu derinlik alg\u0131s\u0131n\u0131n do\u011fu\u015ftan geldi\u011fini<\/strong> g\u00f6steriyordu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

      Bu \u00e7al\u0131\u015fma, bebeklerin do\u011fduklar\u0131ndan itibaren derinlik fark\u0131n\u0131 alg\u0131layabildi\u011fini<\/strong> ortaya koydu.<\/p>\n\n\n\n

      2. Bebeklerde Y\u00fckseklik ve Risk Alg\u0131s\u0131 Ne Zaman Ortaya \u00c7\u0131kar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      G\u00f6rsel U\u00e7urum Deneyi (Gibson & Walk, 1960) bebeklerin do\u011fu\u015ftan derinlik alg\u0131s\u0131na sahip oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015fti. Ancak Campos ve ekibi (1978, 1992)<\/strong>, bebeklerin y\u00fckseklik korkusunu do\u011fu\u015ftan m\u0131 yoksa hareket deneyimi kazand\u0131ktan sonra m\u0131 geli\u015ftirdi\u011fini<\/strong> ara\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

                  \u2022Bebekler, g\u00f6rsel u\u00e7urum d\u00fczeni<\/strong> \u00fczerine yerle\u015ftirildi (bir taraf sa\u011flam zemin, di\u011fer taraf cam y\u00fczey).<\/p>\n\n\n\n

                  \u2022Bebeklerin kalp at\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcld\u00fc<\/strong> (kalp at\u0131\u015f\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler, stresin bir g\u00f6stergesidir).<\/p>\n\n\n\n

                  \u2022Derin tarafa yakla\u015ft\u0131klar\u0131nda ilerlemeye devam m\u0131 ettiler, yoksa durup geri mi \u00e7ekildiler bu g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n\n\n\n

      Bebeklerin ya\u015f\u0131yla de\u011fil, hareket deneyimiyle bu risk alg\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fini<\/strong> g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

        \n
      • 2-4 ayl\u0131k bebeklerin kalp at\u0131\u015flar\u0131 de\u011fi\u015fmedi<\/strong> \u2192 Derinli\u011fi fark edebiliyorlard\u0131 ama strese girmiyorlard\u0131<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
      • 5-8 ayl\u0131k yeni emekleyen bebeklerde hafif bir stres g\u00f6zlendi<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
      • 9-12 ayl\u0131k deneyimli emekleyen bebeklerde kalp at\u0131\u015flar\u0131 h\u0131zland\u0131 ve derin tarafa gitmeyi reddettiler<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

        Yani, bebekler do\u011fduklar\u0131nda derinlik alg\u0131s\u0131na sahip olsalar da, bu derinli\u011fi risk olarak alg\u0131lamay\u0131<\/strong> deneyimle \u00f6\u011frenirler. Bebekler hareket etmeye ba\u015flad\u0131k\u00e7a d\u00fc\u015fme riskini deneyimlemeye ba\u015flar<\/strong> ve buna ba\u011fl\u0131 olarak y\u00fckseklikten ka\u00e7\u0131nma davran\u0131\u015f\u0131<\/strong> g\u00f6stermeye ba\u015flarlar.<\/p>\n\n\n\n

        Kaynak\u00e7a <\/p>\n\n\n\n

        Campos, J. J., Bertenthal, B. I., & Kermoian, R. (1992). Early experience and emotional development: The emergence of wariness of heights. Psychological Science, 3<\/em>(1), 61-64. https:\/\/doi.org\/10.1111\/j.1467-9280.1992.tb00259.x<\/p>\n\n\n\n

        Campos, J. J., Hiatt, S., Ramsay, D., Henderson, C., & Svejda, M. (1978). The emergence of fear on the visual cliff. Proceedings of the 5th Biennial Meeting of the International Society for the Study of Behavioral Development<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

        Gibson, E. J., & Walk, R. D. (1960). The \u201cvisual cliff.\u201d Scientific American, 202<\/em>(4), 64-71. https:\/\/doi.org\/10.1038\/scientificamerican0460-64<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Bebeklerin y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011frenirken defalarca d\u00fc\u015ft\u00fcklerini hepimiz biliriz. Ancak bu d\u00fc\u015f\u00fcler, ger\u00e7ekten bir \u00f6\u011frenme s\u00fcrecinin par\u00e7as\u0131 m\u0131? Bebekler, hatalar\u0131ndan ders \u00e7\u0131kararak m\u0131 hareket etmeyi \u00f6\u011frenir, yoksa d\u00fc\u015f\u00fcp kalkmaya devam ederek mi? Bu sorular, y\u0131llar boyunca bilim insanlar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmi\u015ftir. Bu yaz\u0131da, bebeklerin derinlik ve risk alg\u0131s\u0131 ve hareket kabiliyetlerini geli\u015ftirmesi \u00fczerine yap\u0131lan \u00f6nemli bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 inceleyece\u011fiz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":6390,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[158],"tags":[],"class_list":["post-6299","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uzman-gorusleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6299","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6299"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6299\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6301,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6299\/revisions\/6301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6390"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6299"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6299"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/elika.app\/hamile-kadin-bebek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6299"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}